Gehoor

Wat is aangeboren slechthorendheid?

Slechthorendheid is een hoornstoornis waarbij het gehoor licht tot zeer ernstig gestoord kan zijn. Als slechthorendheid aangeboren is, heeft dit invloed op de ontwikkeling van de taal en de spraak. Een kind leert door veel na te doen en te luisteren dat klanken betekenis hebben. Het leert zijn eigen klanken bij te sturen zodat die gaan lijken op de taal die het hoort: op deze manier leert het kind spreken.

Een slechthorende baby zal niet of veel minder reageren op zijn eigen gebrabbel en op de klanken uit zijn omgeving. Hij leert de betekenis van geluiden en spraak onvoldoende herkennen. Een achterstand in het begrijpen van taal en het spreken is het gevolg. Deze achterstand kan ook op volwassen leeftijd nog bestaan.

Het is belangrijk om zo vroeg mogelijk te ontdekken dat een kind slechthorend is. De huisarts zal het kind naar de KNO-arts verwijzen, eventueel volgt onderzoek in een audiologisch centrum. Voor meer informatie over aangeboren slechthorendheid kunt u terecht op www.nvvs.nl en www.fenac.nl.

Wat doet de logopedist?

De logopedist is de aangewezen persoon om te onderzoeken of en hoe groot de taal- en spraakachterstand bij kinderen is. Zowel het begrijpen als het uiten van taal wordt onderzocht. In de logopedische behandeling wordt aandacht besteed aan het verminderen van de taalachterstand, het aanleren van een goede uitspraak, het geven van specifieke hoortraining en het leren van spraakafzien (liplezen). Dit gebeurt zoveel mogelijk in een spelsituatie.

De logopedist beschikt ook over, kortom met een hoortoestel of adviezen met andere technische hulpmiddelen voor slechthorenden. In het algemeen wordt met logopedische behandeling de achterstand ingelopen. Bij ernstige slechthorendheid kan verwijzing naar een school voor slechthorende kinderen nodig zijn.

Bij volwassenen met een aangeboren slechthorendheid zal de behandeling zich vooral richten op (hernieuwde) aandacht voor de uitspraak en spraakafzien.

Het onderzoek en de behandeling bij slechthorendheid worden als regel vergoed door de zorgverzekeraar, mits wordt verwezen door huisarts of medisch specialist.

Wat is slechthorendheid?

Slechthorendheid is een hoornstoornis waarbij het gehoor licht tot ernstig gestoord kan zijn. Slechthorendheid kan aangeboren zijn, maar ook op latere leeftijd verworven worden. Aangeboren slechthorendheid heeft invloed op de ontwikkeling van de taal en de spraak. Bij verworven slechthorendheid die na de eerste levensjaren ontstaat is dit minder het geval.

Slechthorendheid kan veroorzaakt worden door een ongeval, door een infectieziekte of door het gebruik van bepaalde medicijnen. Een andere oorzaak is lawaaibeschadiging. Hierbij is de werksituatie van grote invloed (denk aan een metaalfabriek of zagerij), maar ook het geregeld blootstaan aan zeer harde geluiden (bijvoorbeeld op een schietbaan, in een muziekbandoefening of discotheek). Bij het ouder worden is slijtage van het binnenoor de grootste oorzaak van het slechter horen, de zogenaamde ouderdomsslechthorendheid.

Als gevolg van de slechthorendheid ontstaan er problemen: de bel en de telefoon worden minder goed gehoord en de stem klinkt vaak vervormd. Het onderlinge contact (de communicatie) wordt verstoord omdat spraak niet goed verstaan wordt, zeker als er in een lawaaierige omgeving gesproken wordt. Een slechthorende kan zich hierdoor zeer buitengesloten voelen.

Bij slechthorendheid zal de huisarts naar de KNO-arts verwijzen voor een gehoortest; eventueel volgt onderzoek in een audiologisch centrum. Voor meer informatie over verworven slechthorendheid kunt u terecht op www.nvvs.nl en www.fenac.nl.

Wat doet de logopedist?

De logopedist, werkzaam in een algemeen ziekenhuis of in een audiologisch centrum, kan gehooronderzoek doen en adviseren over het aanpassen van een hoortoestel. De logopedist begeleidt de slechthorende en zijn omgeving bij het leren omgaan met een hoortoestel en adviseert bij andere technische hulpmiddelen.

Een hoortoestel lost echter niet alle problemen op. De logopedische behandeling is er daarom op gericht de communicatieve mogelijkheden te herstellen. Hierin spelen spraakafzien (liplezen) en oefeningen in groepsverband een belangrijke rol.

Het onderzoek en de behandeling bij verworven slechthorendheid worden als regel vergoed door de zorgverzekeraar, mits wordt verwezen door huisarts of medisch specialist.

Wat is doofheid op latere leeftijd?

Met doofheid op latere leeftijd wordt doofheid bedoeld die ontstaat nadat de spraak- en taalontwikkeling zijn voltooid. Men heeft dus gewoon leren spreken en de verstaanbaarheid van de spraak is goed. Dit is een duidelijk verschil met de aangeboren doofheid of de doofheid die op zeer jonge leeftijd optreedt.

Het gehoorverlies kan plotseling ontstaan, de zogenaamde plotsdoofheid. Het gehoor kan ook in een aantal jaren verloren gaan en wordt dan laatdoofheid genoemd. Dit laatste moet niet verward worden met de zogenaamde ouderdomsslechthorendheid, waarbij het gehoor slechter wordt door veroudering van het binnenoor.

Wanneer men op latere leeftijd doof wordt, heeft dat zeer ingrijpende gevolgen. Er ontstaan grote problemen in de onderlinge communicatie, in het zelfstandig functioneren en in het werk. Dit plotsdoofheid gebeurt dit soms van de ene op de andere dag. Er is een verschil tussen horen en het verlies van het gehoor wordt goed beseft. Soms is het moeilijk om een hoortoestel nog wel mogelijk enig geluid waar te nemen, maar dit is niet genoeg om spraak te verstaan.

Voor meer informatie kunt u terecht op www.slechthorenden.nl en www.doofenschool.nl.

Wat doet de logopedist?

De logopedist kan op basis van de gegevens van de audioloog of KNO-arts een inschatting maken van het gehoorverlies. Door vragen en eventueel nader onderzoek wordt er een beeld gevormd van de stoornissen en beperkingen.

De logopedische behandeling zal zich richten op een zo goed mogelijk herstel van het onderling contact tussen de dove en zijn omgeving. De logopedist begeleidt bij het leren spraakafzien (liplezen) en helpt bij het omgaan met technische hulpmiddelen. Partner of gezin worden bij de behandeling betrokken. Zo moeten zij bijvoorbeeld leren duidelijk en langzaam te spreken om het spraakafzien mogelijk te maken.

Veelal blijkt in de praktijk dat bij een volledig doof geworden persoon het leren van spraakafzien alleen niet voldoende is voor een goed herstel van de communicatie. Het leren van ondersteunende gebaren blijkt dan een waardevolle aanvulling te zijn.

Het onderzoek en de behandeling bij doofheid op latere leeftijd worden als regel vergoed door de zorgverzekeraar, mits wordt verwezen door huisarts of medisch specialist.

Wat is een middenoorontsteking?

Middenoorontsteking die gepaard gaan met vocht in het middenoor kunnen slechthorendheid veroorzaken. De grootte van het gehoorverlies wordt vooral bepaald door de mate van vochtophoping in het middenoor. Het gehoorverlies is licht tot matig van aard (tussen 0 en 50 dB) en bedraagt gemiddeld 20 dB.

Middenoorontstekingen komen bij jonge kinderen veel voor, na 5 à 6 weken zijn de klachten meestal voorbij en het kind hoort weer goed.

Kinderen die in de eerste levensjaren regelmatig middenoorproblemen met gehoorverlies hebben, kunnen ook problemen krijgen in de spraak- en taalontwikkeling. Een kind leert de spraak en taal immers door het luisteren naar zijn omgeving en door het imiteren van het voorbeeld dat zijn omgeving aanbiedt. Door het verminderde gehoor is het kind hiertoe onvoldoende in staat. In de spraak zullen dan vooral uitspraakproblemen opvallen. In de taal kunnen woordenschat en zinsbouw zich minder goed ontwikkelen.

Wisselende gehoorverliezen kunnen op school de leerprestaties negatief beïnvloeden. En doordat het kind zich steeds moet inspannen om goed te horen, kunnen ook gedragsproblemen optreden.

Een medische ingreep, zoals het plaatsen van middenoorbuisjes (trommelvliesbuisjes), kan bij kinderen met een vaak terugkerende middenoorontsteking noodzakelijk zijn. De KNO-arts verricht deze ingreep.

Wat doet de logopedist?

Als het gehoor zich herstelt, blijkt dat de achterstand in spraak- en taalontwikkeling in de regel ook ingehaald wordt. Dit inhalen neemt wel kostbare tijd in beslag. Bovendien kunnen, als het middenoor vaak ontstoken raakt, de spraak- en taalproblemen groter worden. Logopedische therapie is dan van belang, ook om leermoeilijkheden op schoolleeftijd te voorkomen.

In de logopedische behandeling worden zowel het luisteren als de spraak en de taal getraind. Dit gebeurt zoveel mogelijk in een spelsituatie. Het ademen door de neus is belangrijk voor een juiste functie van het middenoor. Indien nodig leert de logopedist het kind door de neus te ademen.

De behandeling wordt meestal met goed resultaat beëindigd. Dit hangt af van de duur, de mate en de aard van het gehoorverlies.

Het onderzoek en de behandeling van spraak- en taalproblemen als gevolg van middenoorproblemen worden als regel vergoed door de zorgverzekeraar, mits wordt verwezen door huisarts of medisch specialist.

Wij werken regelmatig samen met het Audiologisch Centrum Holland-Noord en het Medisch Centrum Alkmaar.